Solo Ten Oorlog
Tom Lanoye
© Filip Van Roe

In november 2017 is het twintig jaar geleden dat Ten Oorlog in première ging. Zo heet de spraakmakende marathonbewerking die Tom Lanoye maakte van acht koningsdrama’s van William Shakespeare, voor regisseur Luk Perceval en diens legendarische Blauwe Maandag Compagnie — met oa Jan DecleirEls DottermansWim OpbrouckVic de WachterAriane Van VlietLucas Van den Eynde, … ‘Instant toneelgeschiedenis,’ schreef de Volkskrant. NRC Handelsblad: ‘Een denderende knal.’ Remco Campert: ‘Ik zweefde van puur geluk twaalf uur lang boven mijn stoel.’ 

Nummer één Nederlandstalige toneelcanon
Ten Oorlog werd overladen met prijzen. De Duitstalige versie (Schlachten) werd bij zijn première op de Salzburger Festspiele eerst verboden voor minderjarigen en later toch integraal op tv getoond. Daarna speelde Schlachten nog drie seizoenen in Duitsland, waar tot op heden nieuwe ensceneringen het licht zien. 

Niet zo in de Nederlanden. Zes stukken, veertien acteurs, meer dan vijftig personages, meer dan tienduizend verzen, achttien maanden repetitie — wie kan zo’n monumentale taak nog aan in tijden van budgettaire guillotines? Evengoed werd Ten Oorlog in 2015 door academici en theaterfans verkozen tot de nummer één in ‘de canon der Nederlandstalige stukken,’ voor andere klassiekers als die van Vondel, Hugo Claus, Judith Herzberg of PC Hooft.

Nieuwe versie
‘Hoe mooi zou het zijn als Lanoye zelf de theaters af zou gaan met een avondvullend programma waarin hij zich — met zijn flair en retorisch talent — een weg baant door zijn eigen marathon!’

Dat schreef NRC HANDELSBLAD na een Nacht van de Poëzie waarop de auteur voor het eerst zelf voorlas uit zijn magnum opus. Voor één keer werd de smeekbede van een recensent verhoord. Lanoye toerde het seizoen inderdaad door de Nederlanden met een Ten Oorlog-solo. 

In dit jubileumjaar wil hij dat, als berucht en begenadigd performer van eigen teksten, opnieuw doen met een volledig nieuwe versie, zowel qua tekstselectie als qua enscenering. Balancerend tussen het verhevene en het banale, het geestige en het wrede. Dankzij spitse tussenteksten gunt hij zijn publiek zodoende een blik op de creatieve motor van Ten Oorlog — de evolutie van de taal: van oubollig klassiek naar experimenteel en brutaal eigentijds.

Meer dan een royale fauteuil, een tafeltje, een fles water en een microfoon heeft hij niet nodig om een zaal anderhalf uur te boeien. Het maakt van Solo Ten Oorlog een unieke belevenis: de auteur meet zich met zijn personages, gebruikmakend van woorden die hij voor hen heeft bedacht. Van Richaar Deuzième tot Margaretha di Napoli, van La Falstaff tot Risjaar Modderfokker den Derde… 

De pers over de eerste tournee
‘In afwisselend Engels en Vlaams kreunt, krijst, fluistert en zingt Lanoye zijn Shakespeariaanse teksten de zaal in. Groot, zeer groot succes.’ (Algemeen Dagblad, 30/3/’98)

‘De swing die Lanoye zijn voordracht meegaf, deed zijn talen, beelden, titels en citaten ineenvloeien tot een naoorlogs Wasteland.’ (Theatermaker, februari ’98)

‘Zijn monologen dropen niet alleen van de geilheid, de wreedheid en de melancholie, maar werden ook nog eens voorgedragen met een vuur dat meer dan heilig was. Zo schonk hij een perfect alternatief voor de inmiddels legendarische Ten oorlog-uitvoering van de Blauwe Maandag Compagnie.’ (NRC Handelsblad, 30/3/’98)

Met