Jolanda Kooijmans leest een fragment uit Addertje
Voor de uitreiking van de Herman de Coninckprijs 2026 maakte Wies Hermans grafische video’s van gedichten uit de zes voor de prijs genomineerde bundels. Kijk en luister naar een fragment uit Addertje van Jolanda Kooijmans.
De jury van de Herman de Coninckprijs 2026 over Addertje
Addertje van Jolanda Kooijmans is een epische dichtbundel over de duivel in nieuwe en onverwachte gedaantes, datgene wat ons kwaad doet, tegenwerkt en soms zelfs wil vernietigen. Het is een duistere fabel voor volwassenen in een elliptische keten van gedichten, samengehouden door de epiek (er was eens…). De gedichten ontlenen hun intensiteit aan een verrassende en originele lyriek: ‘de nacht is op komst/de maan spitst zijn oor//het leven springt van vorm/naar vorm//het pakt zich samen,/valt uiteen/en pakt zich weer samen.’ Op een toegankelijke manier verwijzen ze naar andere schrijvers, verhalen en mythologieën, zowel klassieke als populaire, al hoef je als lezer zeker niet alle referenties te kennen om van deze poëzie te genieten. Daarvoor zijn de beelden op zichzelf sterk genoeg. Addertje wordt geboren met enorme honger: ‘een lege maag komt ter wereld/met Addertje eromheen.’ Kooijmans weet haar poëtische middelen economisch te gebruiken om een krachtig effect te sorteren. Addertje speelt zich tegelijkertijd in Nederland als in een tijdloze, dierlijke oerwereld af. Tijdens het lezen voel je aan hoe mythologieën werken. De dichter duikt onder water en brengt het oerwezen naar boven. Zo ontstaat er een heel beladen dichtbundel, zwanger van betekenis, gedurfd en toch vanzelfsprekend, geschreven in een archaïsche toon en toch voor en over nu. Addertje is compromisloos, kinderlijk, speels, soms grappig maar zonder de verdrietige en pijnlijke scenario’s uit de weg te gaan.
